استقلال؛ مفهوم مرز ناشناس
در ميان بي شمار واژه ها و مفاهيمي که با تفاوتهايي در نزد اين ايدئولوژي يا آن ايدئولوژي، اين مکتب يا آن مکتب، اين دين، يا آن دين و بالاخره اين گروه انساني يا آن گروه انساني جذبه و احترام دارند، محدود واژه ها و مفاهيمي هم هستند که دامنه جذبه و احترام شان، در هيچ يک از اين مرزها متوقف نمي شود و به وسعت انسانيت دامن مي گستراند. و از آن جمله اند واژه هاي"استقلال" و "آزادي."
نوع بشر، فارغ از عقايد سياسي، ديني و ايدئولوژيکي شان و نيز فارغ از فاصله‌هاي زماني و مکاني شان، به "استقلال و آزادي" عشق مي ورزند. اين جذبه استقلال و آزادي است که مي بينيم در تمامي جوامع انساني، رهبراني که در جهت کسب استقلال و رسيدن به آزادي مردم سعي و جان فشاني کرده اند، از احترام خاصي برخوردارند.
مهاتما گاندي درهندوستان، هوشي مينه در ويتنام، جمال عبدالناصر در مصر، جميله بوپاشا در الجزاير، ليلا خالد در فلسطين و امان الله خان در افغانستان را مي توان از جمله شخصيت هايي دانست که از اين رهگذر بلند آوازه شده اند.
در نظام بين الملل، دولت ها نيز همانند شخصيت هاي حقيقي داراي شخصيت اند؛ اما اين شخصيت زماني مفهوم حقوقي اش را در خانواده جهاني مدلل مي تواند که طبق حقوق بين الملل، تمامي شرايط يک شخصيت را تکميل کرده باشد. مثلاً براساس کنوانسيون مونته، مصوب سال 1993 دولت بايد داراي شرايطي چون، جمعيت دائمي، سرزمين معين، حکومت و حاکميت باشد. و اما بايد خاطرنشان ساخت که حاکميت، به عنوان مهمترين عنصر سازنده دولت، داراي نمود دوگانه داخلي و خارجي مي باشد. حاکميت داخلي در قالب آزادي عمل دولت در داخل خاک و قلمرو آن نمود پيدا مي کند؛ اما حاکميت خارجي که در اصطلاح حقوق بين الملل، به "استقلال" تعبير مي شود، در روابط بين الدول نمود مي يابد.
استقلال، يا بُعد خارجي حاکميت دولت، مستلزم نفي هرگونه تبعيت و وابستگي يک کشور در فرايند تنظيم سياست خارجي آن، در قبال کشورهاي ديگر است. کشورهايي که داراي استقلال يا حاکميت خارجي مي باشند، در روابط متقابل با کشورهاي ديگر در سطح بين الملل، داراي شخصيت حقوقي مستقل و هم سطح است. در پيش نويس اعلاميه حقوق و تکاليف دولت ها که در سال 1949 توسط کميسيون حقوق بين الملل تهيه شده است، استقلال به عنوان اهليت يک دولت، براي تأمين رفاه شهروندان و توسعه خود به دور از سلطه دولت هاي ديگر تعريف شده است. دولت هايي که استقلال و حاکميت خارجي ندارند، مسلماً حاکميت داخلي شان نيز متزلزل خواهند شد. و بالعکس، دولت هايي که حاکميت داخلي شان تزلزل دارند، هرگز نمي توانند در برابر ساير کشورها استقلال و حاکميت خارجي خويش را به مفهوم واقعي کلمه مسجل و مدلل سازند. و اين بدين معنا است که حاکميت خارجي و حاکميت داخلي دو روي يک سکه اند.
از استقلال افغانستان، اکنون 89 سال سپري مي شود؛ اما در امتداد اين 89 سال، نيز گاهي به طور متناوب و گاهي به طور همزمان، هردو بعد حاکميت دولت در اين کشور لرزان و متزلزل گشته است. حمله اتحاد جماهير شوروي و به تعقيب آن هجوم سيل آساي تروريزم، شکننده ترين ضربه هايي بود که برج و باروي حاکميت خارجي و داخلي ما را به لرزه در آورد. هم اکنون نيز، اگرچه يک دولت مستقل داريم؛ اما بُعد داخلي حاکميت ما سخت شکننده و لرزان است. بنا براين آرزومي رود آناني که قلب شان به عشق استقلال و آزادي مي تپند، دولت منتخب افغانستان را ياري رسانند تا بُعد داخلي حاکميت ما نيز مستحکم تر گردد.