راه حل سه ضلعي معضل کوچي ها
با تأسف آتشي که لشکر کوچي در هزاره جات برافروخته است، روز به روز سرکش تر و شرربار تر مي شود. اين گروه خشونت ورز و امنيت ستان، هنوز هم سرگرم خلق فاجعه هاي تازه هستند و آخرين اطلاعات از بهسود، از شدت عمل بي سابقه آنان حکايت مي کند.
دو هفته پيش، زماني که آقاي کرزي حکم اسکان کوچي ها را صادر کرد؛ خوشبيني هاي زيادي به وجود آمد. تصور اغلب، در بين هزاره ها اين بود که ديگر نه خانه هاي مردم با آتش کوچي خاکستر خواهد شد، نه اموال شان به غارت خواهد رفت و نه هم خون شان برزمين خواهد ريخت. اين تصورات اما درست از آب در نيامد. کوچي هاي مسلح، حکم رئيس جمهور را با موج جديدي از قتل و تاراج استقبال نمودند و بي رحمانه تر از پيش، مردم را به گلوله بستند، تاراج کردند، کوچ دادند و خانه هاي شان را به آتش کشيدند. پيام هجوم مجدد كوچي هاي مسلح اين است كه آنان و حاميان پشت پرده شان، قتل و غارت هزاره ها را با هيچ امتيازي تبديل نمي كنند. شايد آنها از كشتن و تاراج هزاره ها لذت مي برند.
دولت نيز متأسفانه در اين ميان تماشاگر است. و شايد هم عناصري از درون دولت حمايتگر. تعدادي از اردوي ملي و پوليس ملي، هم اکنون در قتلگاه بهسود حضور دارند؛ اما تاهنوز مانع قتل و تاراج نشده اند؛ نه اينكه نتوانسته اند. شاهدان عيني گفته اند كه نيروهاي اردوي ملي به كوچي ها اجازه مي دهند تا مواشي شان را بالاي مزارع مردم چرا بدهند.
گرچه کوچي ها و حاميان پيدا و پنهان شان، تصميم دارند، پهناي هزاره جات را از فراز نعش انسان عبور کنند؛ اما واقعيت اين است که اين تصميم تنها براي مردم ده نشين زيانبار نخواهد بود؛ بلکه براي خود کوچي ها و حاميان آنان نيز پيامدهاي هول انگيز خواهد داشت. درست است که اعزام کوچي در هزاره جات ميراث استبداد است. و نيز درست است که استبداد، از خون تغذيه مي کند؛ اما در مقابل، ناديده گرفتن نقش خون در براندازي بنياد استبداد نيز بي نهايت ساده دلانه خواهد بود. بنا براين، بهتر است اگر کوچي ها، در عوض اصرار به خون ريزي و انسان کشي، به حل معقول و قانوني مشکل تن در دهند؛ حل معقول و قانوني قضيه نيز، مستلزم توجه به سه بعد برجسته ذيل است:
1- بازگشت بدون قيد و شرط کوچي از مناطق اشغال شده؛
2- اقدام عملي در جهت اسکان کوچي ها در ساحات مستعد و مناسب؛ طبق احکام قانون اساسي و حکم اخير رئيس جمهور؛
3- برآورد ميزان خسارات جاني و مالي مردم و جبران فوري اين خسارتها.
تطبيق مراحل سه گانه نيز از وظايف دولت است. دولت تاهنوز در قبال معضل کوچي ها وظيفه اش را انجام نداده است. توقع مي رود اکنون، دولت از نقش تماشاگر منفعل، به مثابه کنشگر فعال عمل نموده، با حل معقول آن از گسترش بيشتر فاجعه جلوگيري به عمل آرد. ادامه بي توجهي دولت، پيچيدگي بحران را مضاعف خواهد ساخت؛ زيرا معضل كوچي ها، نه يك معضل حقوقي؛ بل يك مشكل اجتماعي و تاريخي است؛ مشكلي كه مي تواند بر تمام مناسبات اجتماعي و كنش هاي سياسي پشتون و هزاره، تأثير ‍ژرف برجا نهد.